Hielpijn: hielspoor en achillespeesklachten.

Bij hielspoor zit de pijn onder de hiel, op de plek waar de brede pees onder uw voet (de fascia plantaris) aan het hielbot vastzit. Bij een achillespeesblessure zit de pijn op de hiel of een paar centimeter erboven, in de pees tussen kuitspier en hiel. Pijn aan de onderkant van de hiel is dus meestal geen achillespeesklacht. Zeker weten doet u het pas na onderzoek.

Hielspoor (fasciitis plantaris)

Artsen noemen hielspoor ook fasciitis plantaris of fasciopathie plantaris. De meeste mensen met hielspoor zijn tussen de 40 en 60 jaar. Meestal heeft u pijn aan één voet. In het begin valt het vaak mee, daarna wordt het erger. U voelt de pijn:

• bij de eerste stappen als u 's ochtends uit bed stapt of na lang zitten gaat lopen; dan is de pijn het ergst;
• als u lang staat of loopt;
• als u begint met sporten, bijvoorbeeld bij de warming-up;
• als u op blote voeten op een harde vloer loopt;
• als u op de pijnlijke plek onder de hiel drukt.

Als u zit of ligt, wordt de pijn meestal minder.

Over het woord "spoor". Op een röntgenfoto is soms een puntje bot aan de onderkant van het hielbot te zien. Dat noemen mensen vaak het hielspoor. Maar ook mensen zonder pijn kunnen zo'n puntje hebben, en een foto laat niet zien of uw klachten door hielspoor komen.

Kinderen met hielpijn hebben meestal geen hielspoor; bij hen komt hielpijn vaak door de ziekte van Sever.

Achillespeesblessure

De achillespees verbindt de kuitspier met de hiel. Het is de grootste en sterkste pees van het lichaam. Bij een blessure kunt u dit merken:

• pijn op de hiel of een paar centimeter erboven, vooral bij hardlopen en wandelen;
• na hardlopen of wandelen wordt de pijn even erger en daarna langzaam minder;
• de pijnlijke plek kan dikker zijn;
• knijpen in de pees doet pijn;
• 's ochtends voelt de pees stijf en doen de eerste stappen meer pijn.

De klachten komen niet door een ontsteking, en de pees is nog sterk. Het maakt wel uit waar de pijn precies zit: midden in de pees (2 tot 7 centimeter boven de hiel) of op de hiel, waar de pees vastzit. Dat bepaalt welke oefeningen u doet.

Blijf bewegen, maar loop of sta niet heel lang achter elkaar en vermijd wat veel pijn doet. Draag schoenen die lekker zitten en steun geven, en loop niet op blote voeten als de pijn daardoor erger wordt. Bij een achillespeesblessure is oefenen de belangrijkste stap: wacht niet af, maar train uw kuitspieren minstens drie keer per week, gedurende minstens drie maanden.

Bij hielspoor

• Schoenen. Probeer of u minder pijn heeft met een zachte zool in uw schoen, of juist met een harde.
• Sporten. Sporten mag. Sport minder hard dan voordat u hielspoor kreeg, begin elke keer rustig en bouw langzaam op. Doet sporten op harde grond pijn, kies dan gras of bospaden. Blijft het pijn doen, kies dan een sport waarbij u minder op uw voet leunt, zoals zwemmen of fietsen.
• Oefeningen. Rek de pees onder uw voet (trek uw tenen naar u toe), rek uw kuitspieren op een traptrede en maak voet en kuit sterker door langzaam op uw tenen te gaan staan en weer te zakken. Doe de oefeningen minstens 3 maanden. Een beetje pijn mag, maar die moet voor de volgende oefening weer weg zijn. Thuisarts beschrijft de oefeningen stap voor stap.
• Zooltjes. Hielspoorzooltjes van de drogist of schoenmaker kunnen de pijn misschien minder maken. Doe ze in allebei uw schoenen, ook als maar één voet pijn doet, en houd ze minstens 3 maanden aan.
• Nachtspalk of speciale sok. Die houdt 's nachts de pees onder uw voet een beetje op rek. Het is onzeker of dat helpt. Draag hem minstens 3 maanden.
• Pijnstillers. Bij veel pijn kunt u paracetamol nemen; dat heeft de minste bijwerkingen.

Bij een achillespeesblessure

• Bewegen. Doe geen dingen die veel pijn doen, zoals hardlopen, maar blijf wel normaal bewegen.
• Oefeningen. Train uw kuitspieren minstens 3 keer per week, rustig opbouwend. Een beetje pijn mag, zolang die voor de volgende training weer weg is. Zit de pijn op de hiel, waar de pees vastzit? Doe dan geen rekoefeningen voor de kuit en oefen op een vlakke ondergrond, niet op een traptrede.
• Sporten. Heeft u veel pijn bij het sporten, train dan korter en minder zwaar, of doe tijdelijk iets anders, zoals fietsen of zwemmen. Bouw daarna rustig op en begin niet meteen met wedstrijden.
• Werk. Doet uw werk veel pijn, bespreek dan met uw werkgever of de bedrijfsarts of u tijdelijk lichter werk kunt doen of vaker pauze kunt nemen.

De fysiotherapeut vraagt waar en wanneer u pijn heeft, hoe het begon en wat u al heeft geprobeerd. Daarna drukken we gericht op de hiel en langs de pees onder de voet of de achillespees, en kijken we naar uw voet, enkel, kuitspieren en schoenen. Een foto of echo is meestal niet nodig: hielspoor en een achillespeesblessure zijn vaak te herkennen aan de klachten.

Bij pijn onder de hiel. We zoeken de drukpijn op de plek waar de pees onder de voet aan het hielbot vastzit, en vragen of u die pijn herkent. Om andere oorzaken uit te sluiten, kijken we of er elders aan voet en enkel zwelling of roodheid is, en of het pijn doet aan de achterkant van de hiel, bij de middenvoetsbeentjes of onder de bal van de voet. Ook drukken we achter de binnenenkel, om te zien of de pijn uitstraalt zoals bij een beknelde zenuw.

Bij pijn aan de achillespees. Een achillespeesblessure is vast te stellen als de pijn op de typische plek zit, samenhangt met belasting, de pees daar dikker is (bij korte klachten soms nog niet) en pijn doet als we erop drukken. Klopt dat allemaal, dan is aanvullend onderzoek niet nodig.

Een echo bij twijfel. Twijfelen we over de oorzaak, of reageert de klacht onvoldoende op de behandeling, dan is een echo het eerste onderzoek. Op een echo zien we bijvoorbeeld hoe dik de pees onder de voet is; meer dan 4 millimeter wijst op hielspoor. Een röntgenfoto om een "hielspoor" van bot aan te tonen raadt de richtlijn af. Bij Duif maken Tom Duif, Wieger Duif en Finn Bloetjes echo's; zie echografie.