Lage rugpijn en ischias.

Meestal is niet duidelijk hoe lage rugpijn ontstaat. Artsen denken dat spieren, banden, botten en zenuwen onder in de rug tijdelijk niet goed samenwerken. Dat heet gewone of aspecifieke lage rugpijn: er is dan meestal geen hernia en geen schade. Bij ongeveer 9 van de 10 mensen met lage rugpijn is geen onderliggende aandoening aan te wijzen.

Wat u kunt merken. De pijn kan opeens komen ("ik ben door mijn rug gegaan") of langzaam erger worden. Vaak is het een zeurende pijn, soms is hij heel heftig; dan spreken mensen van spit. Sommige houdingen of bewegingen doen meer pijn. Na een tijdje stilzitten voelt de onderrug stijf. Soms voelt u de pijn ook in een of beide bovenbenen.

Wat de kans groter maakt. Lage rugpijn komt vaker voor als u:

• te zwaar bent;
• veel stress heeft;
• lichamelijk zwaar werk doet;
• lang autorijdt;
• veel tilt;
• uw rug vaak draait en buigt.

Soms is er wel een duidelijke oorzaak. Bijvoorbeeld een hernia, een ingezakte wervel of een probleem in of tussen de wervels. Ook klachten van buik of heup kunt u in de onderrug voelen. Ernstige oorzaken zoals een breuk of een ontsteking zijn zeldzaam: ze worden gevonden bij minder dan 1 op de 100 mensen die met rugpijn bij de huisarts of fysiotherapeut komen.

Straalt de pijn uit naar de heup, de lies of de buik? Daarover schreven we eerder: lage rugpijn met uitstraling naar de heup en rugpijn met uitstraling naar lies en buik.

Blijf bewegen. Met bewegen maakt u niets kapot, en het helpt juist om beter te worden. Doe zo veel mogelijk uw gewone dingen, beweeg elke dag een half uur of langer (wandelen of fietsen bijvoorbeeld) en zit niet langer dan een kwartier achter elkaar stil. Ga overdag niet in bed liggen: dan worden uw spieren slapper en gaat de pijn minder snel weg.

Zitten. Zit met een rechte rug en span de spieren onder in uw buik een beetje aan. Kies een stoel met een plat zitvlak, een rechte rugleuning en het liefst armleuningen; daarmee staat u makkelijker op. Sta na ongeveer 15 minuten zitten even op, loop een stukje of doe een oefening.

Tillen. Buig door uw knieën en til met een rechte rug. Houd wat u tilt dicht bij uw lichaam. Til niet te veel tegelijk en zet zware dingen onderweg regelmatig even neer.

Niet draaien en buigen tegelijk. Wilt u iets pakken dat naast of achter u ligt? Sta eerst op, draai u om en buig dan door de knieën.

Liggen. Weet u niet goed hoe u moet liggen? Probeer op uw rug met een paar kussens onder uw knieën, of op uw zij met de benen half opgetrokken. Kom uit bed via uw zij. Meer tips leest u in ons artikel over de beste slaaphouding bij lage rugpijn en over rugpijn na het slapen.

Oefeningen. Met rekoefeningen ontspannen gespannen rugspieren en beweegt u makkelijker. Er zijn ook oefeningen die uw rug sterker maken. Thuisarts heeft video's met oefeningen in drie stappen.

Verder. Uw rug warm houden kan prettig zijn. Stress kan de pijn erger maken, dus kijk hoe u beter kunt ontspannen. Draag het liefst platte schoenen. Komt de pijn door uw werk, of kunt u uw werk minder goed doen? Bespreek dan met uw werkgever en de bedrijfsarts hoe u kunt blijven werken.

Pijnstillers. Met pijnstillers gaat de pijn niet sneller weg, maar soms kunt u er makkelijker door bewegen. Begin met paracetamol; dat heeft de minste bijwerkingen. Helpt dat niet genoeg, dan kunt u paracetamol combineren met een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) zoals ibuprofen. Die kan erge bijwerkingen geven: gebruik hem zo kort mogelijk en nooit twee soorten tegelijk.

De basis is uitleg en oefentherapie: oefeningen die uw rug soepeler en sterker maken, en een plan om uw gewone bezigheden stap voor stap weer op te pakken. Zo staat het in de richtlijn voor fysiotherapeuten. Waar dat past, vullen we dit aan met manuele technieken of dry needling. Dat blijft altijd een aanvulling op het oefenen, nooit een vervanging ervan.

Uitleg en oefentherapie

We leggen uit wat lage rugpijn is, hoe het meestal verloopt en wat het herstel helpt: actief blijven, niet te veel liggen en zelf de regie houden. Daarna oefent u, in onze oefenzaal en thuis. Bij gewone lage rugpijn bouwen we de oefeningen en uw activiteiten stap voor stap op volgens een vast schema, niet op geleide van de pijn van de dag. Bij ischias bewegen we juist op geleide van de pijn, en bij goede vooruitgang breiden we de activiteiten in 6 tot 12 weken uit tot uw oude niveau. Gaat het goed, dan wordt de begeleiding minder en oefent u steeds meer zelfstandig.

Manuele technieken

Met manuele therapie bewegen we een stijf of pijnlijk deel van de rug met de handen. Volgens de richtlijn kan de fysiotherapeut dat overwegen als aanvulling op oefentherapie, als het risico op aanhoudende klachten middelmatig of hoog is en de klacht mechanisch te verklaren is. Bij een laag risico raadt de richtlijn het af. Bij ischias raadt de richtlijn massage af, en manipulaties en mobilisaties bij voorkeur ook. Binnen ons team is Marga Over gespecialiseerd in het Mulligan concept en volgde Wieger Duif nascholing in manuele mobilisaties.

Dry needling

Bij sterk verkrampte rugspieren die het oefenen in de weg zitten, kan dry needling een aanvulling zijn. De richtlijn voor lage rugpijn doet over dry needling geen aanbeveling. We zetten het daarom alleen in naast oefentherapie, en we bespreken vooraf met u wat u ervan kunt verwachten. Dry needling doen Tom Duif en Finn Bloetjes.

Rugpijn bij sport of golf

Speelt de rugpijn op tijdens het sporten, dan werken we in de laatste fase toe naar de belasting die uw sport vraagt (zie sportfysiotherapie). Krijgt u rugklachten van het golfen, dan kunt u terecht bij Tom en Wieger, allebei geregistreerd golf-fysiotherapeut (zie golffysiotherapie).

Wie behandelt uw rug?

In Heerhugowaard behandelen onder anderen Marga Over, Mohamed El Bouazzati (rugklachten hebben zijn speciale interesse) en Wieger Duif rugklachten. In Obdam kunt u terecht bij Fabian Gähler. Tom en Finn werken in beide praktijken.

Wanneer we u terugsturen naar de huisarts

Nemen de klachten onvoldoende af, dan overleggen we met uw huisarts. Bij ischias doen we dat als de pijn of de uitvalsverschijnselen na in totaal 6 tot 8 weken onvoldoende minder zijn geworden. Bij een hoog risico op aanhoudende klachten nemen we na 6 weken contact op met de huisarts en verwijzen we u na 12 weken als het dan nog onvoldoende gaat.